Home

Van straattoneel naar schouwburg

Zoals gezegd waren  in het begin van de 17e eeuw kunstzinnige vorming en vermaak een zaak van de Rederijkerskamers. In 1632 splitste echter een bescheiden groep zich af en stichtten een eigen genootschap. Brederode, Coster en Hooft maakten hier een belangrijk deel van uit. Hetgeen zij wilden, was meer aandacht besteden aan het toneel en de eigen Nederlandse taal gebruiken. Hun motto werd ‘Door Yver In Liefde Bloeyende’. In 1637 vestigde zich de eerste Nederlandse Academie zich op de Keizersgracht nummer 384. In 1638, al vrij snel hierna wordt er de eerste schouwburg geopend. Een houten weliswaar, ontworpen door Jacob van Campen. Joost van de Vondel schreef speciaal voor de opening de ‘Gysbrecht van Aemstel’. [1] Deze voorstelling was vanaf dat moment lange tijd de traditionele openingsvoorstelling van het nieuwe jaar.  Op 11 mei 1772 brandde dit gebouw helaas geheel af. Men had namelijk het aantal kaarsen op het toneel verdubbeld, in die tijd de enige lichtbron, dit om het geheel beter te kunnen verlichten. Dit zorgde ervoor dat de gordijnen vlam vatte.

1

Bron: Library of Congress, Prints & Photographs Division. Afbeelding van den Brand op’t Toneel in den Schouwburg te Amsterdam

In het jaar 1665 bouwt men een nieuwe schouwburg waarin wel theaterstunts mogelijk worden gemaakt in plaats van in de oude barokstijl schouwburg. In 1669 komt er een nieuw bestuur onder leiding van NIL, ‘NIL ARDUUM VOLENTIBUS’ = ‘NIETS IS MOEILIJK VOOR HEN DIE WILLEN’. Dit betekent een nieuwe manieren van theater opvoeren, namelijk van Barok theater naar op ‘rationeel-classicistische’.

 2

Bron: Atlas Gemeentearchief Amsterdam. Interieur van de Schouwburg, naar het toneel toe gezien

Men heeft het over veranderingen, maar wat hielden die nu precies in? In de nieuwe Schouwburg werden vaak de bekende klassiekere theaterstukken opgevoerd. Dit kon door bijvoorbeeld:

  1. Naspelen: het stuk speelde zich af zoals het geschreven was in een Griekse of Romeinse omgeving.
  2. De klassieke personages worden geplaatst in een Hollandse omgeving.
  3. Het stuk onderging een verbetering in bijvoorbeeld een Bijbelse omgeving.

NIL had verder ook de intentie om te ‘verbeteren’ vanuit een classicistische context. De Académie Française trad in Parijs op als kunstrechter en wetgever. [2, 3] De leden van NIL willen het publiek voorbeelden voorschotelen, die een hoge graad van perfectie hebben bereikt. NIL trekt zich op aan de (taal)vernieuwende stromingen uit Frankrijk met als gevolg dat de theater opvoeringen vrolijker worden. Er komt meer blijspel in Nederland en er komt veel meer techniek en spektakel bij kijken. De Schouwburg is 5 jaar lang gesloten vanwege de oorlog met Frankrijk tussen 1672 en 1677.

[1] http://www.ssba.nl/page.ocl?pageid=9 Geraadpleegd op 10-4-2013

[2] Nil volentibus arduum. Letterlijk: ‘Niets is moeilijk voor hen die willen’. Nil volentibus arduum, kortweg Nil, is het eerste Nederlandse dichtgenootschap, opgericht te Amsterdam in 1669, ‘na het voorbeeld van de Italiaansche en Fransche Akademien […] tot voortzettinge van onse. Gevonden op http://www.dbnl.org/tekst/bork001lett01_01/ Geraadpleegd op 12-4-2013

[3] http://www.brnsoc.nl/nl/variawegwijzer/amsterdam-spinoza-wandeling/121-in-liefde-bloeyende.html Geraadpleegd op 8-4-2013

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s